Gartner identificeerde in tijdens haar Data & Analytics Summit juni 2026 zes top trends voor data en analytics, met als centrale boodschap: meer dan één op de tien organisaties zal in 2030 AI-first zijn. Die trends raken direct aan de manier waarop organisaties hun infrastructuur, datastromen en AI-governance nu inrichten. Dit artikel legt de zes trends naast de co-one-praktijk en beantwoordt de vraag wat ze concreet vragen van jouw IT-omgeving.

Trend 1: Sovereign AI versnelt

Landen investeren massaal in eigen AI-capaciteit: eigen modellen, eigen rekeninfrastructuur, eigen data. Ze willen controle en zijn bereid wet- en regelgeving in te zetten om die te beschermen. Gartner noemt dit een externe geopolitieke realiteit die organisaties nu al in hun AI-roadmap moeten verwerken.

Voor Nederlandse organisaties betekent dit concrete keuzes over waar data staat, wie er toegang toe heeft en welke leveranciers je wel of niet kunt vertrouwen. Workloads op infrastructuur buiten Europa komen steeds vaker onder druk te staan, van inkoopeisen, van compliance-vereisten, van klanten die er vragen over stellen.

In onze Hybrid Cloud & Workload Placement dienstverlening is dat de continue zoektocht: de juiste workload op de juiste plek, met de ruimte om morgen een andere keuze te maken dan vandaag.

Trend 2: Risico’s van AI-agents beheersen met governance

AI-agents nemen steeds meer beslissingen over. Strategisch, tactisch, operationeel. Zolang die beslissingen niet aantoonbaar zijn te volgen of te verantwoorden, neemt het risico toe: juridisch, operationeel, en voor je reputatie. Gartner voorspelt dat beslissingen die expliciet zijn vastgelegd en gemodelleerd, in 2029 vijf keer betrouwbaarder zijn en tachtig procent sneller worden genomen dan beslissingen die dat niet zijn.

Governance zorgt ervoor dat geautomatiseerde beslissingen uitlegbaar zijn, te controleren, en aantoonbaar in lijn met beleid.

Wat wij in de praktijk zien: de technologie is beschikbaar, de bereidheid is er, maar het kader ontbreekt. Zonder dat fundament bouw je op drijfzand. Onze AI Governance dienstverlening gaat over precies dat: heldere controls, transparante besluitvorming en de ruimte om snel te bewegen zonder onaanvaardbare risico’s.

Trend 3: Vertrouwen opbouwen met AI governance-platforms

De gebruikelijke manieren om kwaliteit en betrouwbaarheid te borgen, zijn niet meer toereikend. AI-regelgeving wordt wereldwijd complexer, nieuwe risico’s ontstaan sneller dan beleid ze kan bijhouden, en autonome agents nemen meer taken over. AI governance-platforms helpen organisaties grip te houden: centraal overzicht, toepasbare risicobeheerkaders en afdwingbare afspraken over hoe AI wordt ingezet.

Gartner adviseert organisaties deze platforms nu in te richten. Niet als afvinklijst, maar als werkende basis voor organisaties die AI structureel willen inzetten zonder de controle te verliezen.

Trend 4: Datastreaming als basis voor real-time intelligentie

Batch-verwerking is te traag voor organisaties die serieus willen werken met AI-agents. Een agent die beslissingen neemt op basis van data van gisteren, neemt de verkeerde beslissingen. Datastreaming, waarbij data continu en op basis van events beschikbaar is, stelt AI-agents in staat sneller en nauwkeuriger te reageren. Gartner verwacht dat ruim zestig procent van de organisaties dit in 2028 gebruikt voor AI-toepassingen. In 2025 lag dat nog onder de vijftien procent.

De stap van batch naar streaming vraagt een herbeoordeling van de bestaande data-architectuur. Niet alles hoeft tegelijk, maar de koers moet nu worden bepaald.

Trend 5: AI in databeheer stroomlijnt de operatie

AI-agents worden ingezet om databeheer wendbaarder te maken: ze herkennen patronen, geven aanbevelingen en voeren real-time acties uit in processen die voorheen handmatig werden aangestuurd. Gartner spreekt van agentic data management en ziet het als antwoord op de toenemende complexiteit van het beheer van grote, gedistribueerde dataomgevingen.

Het aandachtspunt is toezicht. Zelflerende systemen drijven af als je ze niet actief bewaakt. Zonder realtime inzicht in wat deze agents doen, wanneer ze afwijken en waarom, verlies je grip op je eigen omgeving.

Observability geeft dat inzicht: een volledig beeld van wat er in je IT-omgeving gebeurt, met signalen die problemen oppikken voordat ze de operatie raken. Je kunt alleen beheren wat je kunt zien.

Trend 6: GraphRAG voor complexe AI-vraagstukken

Veel AI-toepassingen lopen vast op vragen die nuance vereisen, waarbij de relatie tussen informatie net zo belangrijk is als de informatie zelf. Traditionele RAG-technieken, waarbij een taalmodel relevante documenten ophaalt om een antwoord te formuleren, schieten dan tekort. GraphRAG combineert kennisgrafen met taalmodellen en levert daarmee nauwkeurigere antwoorden op complexe, contextrijke vragen. Gartner verwacht dat veertig procent van de organisaties deze aanpak in 2029 inzet.

Voor sectoren als zorg en finance, waar feitelijke nauwkeurigheid en traceerbaarheid niet onderhandelbaar zijn, is dit een ontwikkeling om nu al in de AI-strategie mee te nemen.

Wat verbindt de zes trends?

Ze wijzen allemaal in dezelfde richting: AI wordt operationeel volwassen, en volwassen AI vraagt een fundament dat de meeste organisaties nog niet hebben.

Dat fundament bestaat uit drie lagen.

• Datastroom en architectuur. Real-time, event-driven datastromen als voorwaarde voor AI-agents die correct functioneren. Zonder dit zijn agents blinde passagiers in je organisatie.
• Governance en controle. Uitlegbare beslissingen, auditeerbare AI, beleid dat meebeweegt met regelgeving. Zonder dit is AI-adoptie een risico in plaats van een voordeel.
• Infrastructuur met keuzevrijheid. Workloads op de juiste plek, met de flexibiliteit om morgen anders te kiezen dan vandaag. Zonder dit word je klem gezet door sovereign AI-eisen of vendor lock-in.

Bij co-one werken we aan alle drie. Niet als losse projecten, maar als samenhangende domeinen die elkaar versterken: Observability, AI Governance en Hybrid Cloud & Workload Placement.

Wil je weten waar jouw organisatie staat?

De zes Gartner-trends beschrijven beslissingen die organisaties nu nemen, of nalaten. We denken graag mee over wat dit voor jouw IT-strategie betekent.
Neem contact op en we plannen een gesprek in.

Bron: Gartner Newsroom, “Gartner Identifies the Top Trends for Data and Analytics”, 16 juni 2026. De inzichten in dit artikel zijn gebaseerd op openbaar beschikbare Gartner-publicaties en van co-one’s eigen interpretatie voorzien.